رفتن به محتوای اصلی

علت درد زیر شکم سمت چپ در زنان؛ از درد قاعدگی تا علائم هشدار

دکتر ژیلا غفوریان متخصص زنان و زایمان

درد زیر شکم سمت چپ می‌تواند به دستگاه گوارش، مجاری ادراری یا اندام‌های تولیدمثل مربوط باشد. با علت‌های احتمالی و زمان مراجعه به پزشک آشنا شوید.

درد زیر شکم سمت چپ در زنان همیشه نشانه مشکل تخمدان نیست. این درد ممکن است از روده، مجاری ادراری، عضلات یا اندام‌های لگنی مانند تخمدان و لوله رحمی ناشی شود. گاهی نیز درد گذرا و مرتبط با چرخه قاعدگی است. شدت، زمان شروع، علائم همراه و احتمال بارداری در تشخیص علت اهمیت دارند.

از روی محل درد به‌تنهایی نمی‌توان علت را مشخص کرد. به‌ویژه درد ناگهانی و شدید یا درد همراه با احتمال بارداری باید بدون تأخیر بررسی شود.

علت‌های شایع درد زیر شکم سمت چپ

نفخ، یبوست و مشکلات روده

جمع شدن گاز یا یبوست می‌تواند باعث درد، احساس پری و نفخ در پایین شکم شود. در برخی افراد مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر نیز درد با تغییر در دفعات یا شکل اجابت مزاج همراه است. با این حال، نباید درد جدید، شدید یا مداوم را بدون بررسی به نفخ نسبت داد.

التهاب دیورتیکول‌های روده، که دیورتیکولیت نام دارد، از علت‌های دیگر درد سمت چپ است و ممکن است با تب، تهوع یا تغییر عادت دفع همراه باشد. این وضعیت به ارزیابی پزشکی نیاز دارد.

درد قاعدگی و تخمک‌گذاری

گرفتگی قاعدگی معمولاً در پایین شکم احساس می‌شود و گاهی در یک سمت بیشتر است. درد تخمک‌گذاری نیز ممکن است در میانه چرخه، در یک طرف لگن رخ دهد و کوتاه‌مدت باشد. با این حال، درد شدید، تازه یا متفاوت از دردهای معمول باید بررسی شود.

کیست تخمدان و پیچ‌خوردگی تخمدان

بسیاری از کیست‌های تخمدان علامتی ندارند، اما بعضی از آن‌ها می‌توانند باعث احساس فشار یا درد یک‌طرفه شوند. پارگی کیست ممکن است درد ناگهانی ایجاد کند. پیچ‌خوردگی تخمدان نیز می‌تواند با درد ناگهانی و شدید، گاهی همراه با تهوع یا استفراغ، ظاهر شود و یک وضعیت اورژانسی است. درد ناشی از پیچ‌خوردگی گاهی موقتاً کم و دوباره شروع می‌شود؛ بهتر شدن موقت آن دلیل بی‌خطر بودن نیست.

اندومتریوز

اندومتریوز ممکن است با درد لگنی، قاعدگی دردناک، درد هنگام رابطه جنسی یا درد هنگام دفع همراه باشد. این درد می‌تواند در یک سمت بیشتر احساس شود، اما محل درد به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست. اگر درد ماهانه زندگی روزمره را مختل می‌کند، بررسی توسط پزشک زنان کمک‌کننده است.

عفونت ادراری و سنگ مجاری ادراری

عفونت ادراری ممکن است با سوزش ادرار، تکرر ادرار و درد پایین شکم همراه باشد. سنگ مجاری ادراری نیز می‌تواند درد شدید و گاهی موجی در پهلو یا پایین شکم ایجاد کند که به کشاله ران انتشار می‌یابد؛ خون در ادرار نیز ممکن است دیده شود. درد همراه با تب یا استفراغ، به‌ویژه در صورت احتمال سنگ یا عفونت، نیاز به ارزیابی فوری دارد.

عفونت لگنی

بیماری التهابی لگن ممکن است باعث درد پایین شکم، ترشحات غیرمعمول واژن، تب یا درد هنگام رابطه جنسی شود؛ البته همه این علائم همیشه وجود ندارند. در صورت احتمال عفونت لگنی، مراجعه زودهنگام به پزشک مهم است.

بارداری خارج از رحم

اگر احتمال بارداری وجود دارد، درد یک‌طرفه پایین شکم می‌تواند از نشانه‌های بارداری خارج از رحم باشد؛ حتی اگر هنوز بارداری تأیید نشده یا خونریزی وجود نداشته باشد. درد همراه با خونریزی واژینال، سرگیجه، غش یا درد نوک شانه هشداردهنده است. در چنین شرایطی فوراً به اورژانس مراجعه کنید. نتیجه منفی یک تست خانگی زودهنگام نیز در صورت وجود علائم هشدار، جایگزین ارزیابی پزشکی نیست.

چه زمانی درد زیر شکم سمت چپ اورژانسی است؟

در موارد زیر فوراً به اورژانس مراجعه کنید:

  • درد ناگهانی و شدید، یا دردی که به‌سرعت بدتر می‌شود.
  • درد شکم همراه با غش، سرگیجه شدید، ضعف شدید یا درد نوک شانه.
  • درد لگنی همراه با احتمال بارداری، به‌خصوص اگر خونریزی واژینال نیز وجود دارد.
  • درد شدید همراه با تهوع یا استفراغ، حتی اگر درد برای مدتی کاهش یابد.
  • خونریزی شدید واژینال، شکم بسیار حساس یا سفت، یا ناتوانی در دفع مدفوع و گاز همراه با استفراغ و اتساع شکم.

تب همراه با درد شکم، استفراغ مداوم، خون در مدفوع یا ادرار، ترشحات غیرمعمول یا دردی که ادامه پیدا می‌کند نیز به بررسی سریع پزشکی نیاز دارد. اگر از شدت علائم مطمئن نیستید، برای تصمیم‌گیری منتظر بدتر شدن آن‌ها نمانید.

تشخیص علت درد چگونه انجام می‌شود؟

پزشک درباره زمان شروع، شدت و محل درد، ارتباط آن با قاعدگی، احتمال بارداری و علائم گوارشی یا ادراری سؤال می‌کند. معاینه شکم و در صورت لزوم معاینه لگن نیز ممکن است انجام شود. بسته به شرایط، بررسی‌های زیر می‌توانند کمک‌کننده باشند:

  • آزمایش بارداری برای افرادی که احتمال بارداری دارند؛
  • آزمایش ادرار و در برخی موارد آزمایش خون؛
  • بررسی عفونت‌های احتمالی با نمونه‌گیری مناسب؛
  • سونوگرافی لگن یا شکم و در موارد انتخابی، تصویربرداری دیگر.

همه افراد به تمام این بررسی‌ها نیاز ندارند. انتخاب آزمایش یا تصویربرداری به شرح حال، معاینه و نظر پزشک بستگی دارد.

برای درد خفیف چه کارهایی می‌توان انجام داد؟

اگر درد خفیف است، علت احتمالی آن را می‌شناسید و هیچ علامت هشداری ندارید، استراحت، نوشیدن مایعات و ثبت زمان و الگوی درد ممکن است تا زمان ارزیابی کمک کند. برای درد مشابه گرفتگی معمول قاعدگی، گرمای ملایم روی شکم نیز می‌تواند آرامش‌بخش باشد.

بدون تشخیص، آنتی‌بیوتیک یا داروهای دیگر را خودسرانه مصرف نکنید. اگر باردار هستید، احتمال بارداری می‌دهید یا بیماری زمینه‌ای دارید، پیش از مصرف دارو با پزشک یا داروساز مشورت کنید. در صورت تداوم، تکرار یا بدتر شدن درد، مراجعه را به مراقبت خانگی محدود نکنید.

پرسش‌های متداول

آیا درد زیر شکم سمت چپ همیشه به کیست تخمدان مربوط است؟

خیر. این درد می‌تواند علت‌های گوارشی، ادراری، عضلانی یا دیگر علت‌های لگنی داشته باشد. تشخیص کیست بر اساس علائم و در صورت نیاز سونوگرافی انجام می‌شود.

آیا درد سمت چپ می‌تواند نشانه بارداری باشد؟

درد به‌تنهایی بارداری را تأیید نمی‌کند. اگر احتمال بارداری وجود دارد، آزمایش بارداری و ارزیابی متناسب با علائم لازم است. درد یک‌طرفه شدید یا همراه با خونریزی، سرگیجه یا غش به بررسی اورژانسی نیاز دارد.

درد خفیف اما مکرر را باید پیگیری کرد؟

بله. درد تکرارشونده، حتی اگر شدید نباشد، ارزش بررسی دارد؛ به‌خصوص اگر با قاعدگی، دفع، ادرار یا رابطه جنسی مرتبط باشد یا بر فعالیت روزانه اثر بگذارد.

آیا نبود تب یا خونریزی به معنی بی‌خطر بودن درد است؟

خیر. بعضی مشکلات مهم ممکن است بدون تب یا خونریزی شروع شوند. درد ناگهانی و شدید یا علائم هشدار دیگر همچنان به ارزیابی فوری نیاز دارند.

یادداشت: این مطلب آموزشی است و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشکی نیست. برای تعیین علت درد و تصمیم‌گیری درباره درمان، به پزشک مراجعه کنید.