زگیل تناسلی ممکن است به شکل برجستگی‌های کوچک و بدون درد ظاهر شود یا هیچ علامت آشکاری نداشته باشد. با نشانه‌ها، روش تشخیص و زمان مراجعه به پزشک آشنا شوید.
دیدن برجستگی یا تغییر تازه در ناحیه تناسلی می‌تواند نگران‌کننده باشد، اما هر برجستگی به معنی زگیل تناسلی نیست. زگیل تناسلی یکی از تظاهرات احتمالی عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی یا اچ‌پی‌وی است و در بعضی افراد بدون درد یا علامت دیگر ظاهر می‌شود. تشخیص قطعی معمولاً با معاینه انجام می‌شود، نه صرفاً با مقایسه ظاهر ضایعه با عکس.
علائم زگیل تناسلی در زنان چیست؟
زگیل تناسلی ممکن است به صورت یک برجستگی منفرد یا چند برجستگی نزدیک به هم دیده شود. اندازه، رنگ و شکل آن در افراد مختلف یکسان نیست و گاهی ضایعه آن‌قدر کوچک است که به‌آسانی دیده نمی‌شود.
- برجستگی‌های کوچک به رنگ پوست، صورتی یا کمی تیره‌تر از پوست اطراف
- ضایعات صاف یا برجسته با سطح زبر یا نرم
- چند برجستگی کنار هم که گاهی ظاهری شبیه گل‌کلم پیدا می‌کنند
- خارش، تحریک یا احساس ناراحتی در محل ضایعه در برخی افراد
- خونریزی خفیف پس از تماس یا اصطکاک در بعضی موارد
بسیاری از زگیل‌ها بدون درد هستند. از طرف دیگر، داشتن عفونت اچ‌پی‌وی لزوماً به معنی وجود زگیل قابل مشاهده نیست. خارش، سوزش یا خونریزی نیز می‌تواند علت‌های دیگری داشته باشد و به‌تنهایی نشانه زگیل نیست.
زگیل تناسلی در چه قسمت‌هایی ظاهر می‌شود؟
ضایعات ممکن است روی بخش خارجی اندام تناسلی، از جمله لب‌های فرج، اطراف ورودی واژن، ناحیه بین واژن و مقعد یا اطراف مقعد دیده شوند. گاهی نیز در داخل واژن، روی دهانه رحم یا داخل مقعد وجود دارند و فرد خود متوجه آن‌ها نمی‌شود. ضایعات ناحیه مقعد الزاماً به معنی داشتن رابطه مقعدی نیستند.
آیا زگیل تناسلی همیشه درد یا خارش دارد؟
خیر. زگیل ممکن است هیچ درد یا خارشی ایجاد نکند. اگر ضایعه دردناک، زخمی یا همراه با تاول باشد، پزشک باید علت‌های دیگر را نیز بررسی کند؛ برای مثال، تبخال تناسلی معمولاً با زگیل تفاوت دارد، اما تشخیص آن با معاینه و گاهی آزمایش انجام می‌شود.
چه چیزهایی ممکن است با زگیل اشتباه گرفته شوند؟
ظاهر بعضی تغییرات طبیعی پوست و برخی بیماری‌ها می‌تواند شبیه زگیل باشد. موارد زیر لزوماً زگیل تناسلی نیستند:
- جوش یا التهاب ریشه مو، به‌ویژه پس از اصلاح
- منگوله پوستی یا برجستگی‌های طبیعی و کوچک ناحیه فرج
- کیست و بعضی ضایعات پوستی یا عفونی دیگر
- تاول‌ها یا زخم‌های ناشی از بیماری‌های دیگر، از جمله تبخال
از دستکاری، کندن یا سوزاندن ضایعه خودداری کنید. این کار می‌تواند باعث آسیب، خونریزی یا عفونت شود و تشخیص را دشوارتر کند.
علت زگیل تناسلی و راه انتقال آن
زگیل تناسلی با برخی انواع اچ‌پی‌وی ایجاد می‌شود. ویروس عمدتاً از راه تماس نزدیک پوست و مخاط در رابطه جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی منتقل می‌شود. انتقال ممکن است حتی زمانی رخ دهد که فرد ناقل هیچ زگیل قابل مشاهده‌ای نداشته باشد.
زگیل می‌تواند مدت‌ها پس از دریافت ویروس ظاهر شود؛ بنابراین از روی زمان پیدایش آن معمولاً نمی‌توان زمان دقیق انتقال یا فرد منتقل‌کننده را مشخص کرد. مشاهده زگیل به‌تنهایی نشانه خیانت در رابطه نیست.
زگیل تناسلی چگونه تشخیص داده می‌شود؟
پزشک معمولاً با پرسیدن درباره علائم و معاینه ضایعه تشخیص می‌دهد. بسته به محل و ظاهر ضایعه، ممکن است معاینه واژن یا دهانه رحم نیز لازم شود. اگر ظاهر ضایعه غیرمعمول باشد، تشخیص روشن نباشد یا ضایعه به درمان پاسخ مورد انتظار ندهد، پزشک ممکن است نمونه‌برداری را پیشنهاد کند.
آزمایش اچ‌پی‌وی و پاپ‌اسمیر برای غربالگری تغییرات دهانه رحم کاربرد دارند و معمولاً برای تشخیص زگیل قابل مشاهده به کار نمی‌روند. پزشک بر اساس سن، شرایط فرد و برنامه غربالگری مناسب، درباره زمان انجام آن‌ها راهنمایی می‌کند.
آیا زگیل تناسلی به معنی سرطان دهانه رحم است؟
خیر. انواع اچ‌پی‌وی که معمولاً باعث زگیل تناسلی می‌شوند، با انواعی که می‌توانند خطر سرطان دهانه رحم را افزایش دهند تفاوت دارند. با این حال ممکن است فرد هم‌زمان بیش از یک نوع ویروس داشته باشد؛ بنابراین وجود یا نبود زگیل جایگزین غربالگری منظم دهانه رحم نیست.
درمان زگیل تناسلی چگونه است؟
انتخاب درمان به محل، اندازه و تعداد ضایعات، وضعیت بارداری و شرایط فرد بستگی دارد. گاهی پزشک پس از بررسی، تحت نظر گرفتن ضایعه را مناسب می‌داند. در موارد دیگر ممکن است درمان موضعی تجویزی، انجماد یا برداشتن ضایعه با روش‌های پزشکی پیشنهاد شود.
درمان، ضایعات قابل مشاهده را برطرف می‌کند، اما لزوماً به معنی حذف کامل ویروس نیست و ممکن است زگیل دوباره ظاهر شود. از داروهای بدون نسخه مخصوص زگیل دست و پا، مواد سوزاننده یا نسخه‌های خانگی روی ناحیه تناسلی استفاده نکنید؛ این مواد می‌توانند به پوست و مخاط آسیب جدی بزنند.
زگیل تناسلی در بارداری
اگر باردار هستید یا احتمال بارداری می‌دهید و ضایعه مشکوک دارید، موضوع را با پزشک یا مامای خود در میان بگذارید. بعضی درمان‌ها در بارداری مناسب نیستند و انتخاب روش به شرایط فرد بستگی دارد. داشتن زگیل تناسلی به‌تنهایی معمولاً به معنی نیاز به سزارین نیست؛ تصمیم درباره زایمان با بررسی شرایط مادر و ضایعات گرفته می‌شود.
چگونه خطر انتقال و ابتلا را کاهش دهیم؟
- واکسیناسیون اچ‌پی‌وی: واکسن می‌تواند از ابتلا به برخی انواع ویروس، از جمله انواع عامل بیشتر زگیل‌ها در واکسن‌های پوشش‌دهنده آن‌ها، پیشگیری کند. واکسن زگیل یا عفونت موجود را درمان نمی‌کند؛ درباره مناسب بودن و زمان دریافت آن با پزشک مشورت کنید.
- استفاده از کاندوم یا محافظ دهانی: این وسایل خطر انتقال را کاهش می‌دهند، اما چون همه پوست ناحیه تناسلی را نمی‌پوشانند، محافظت کامل ایجاد نمی‌کنند.
- پرهیز از تماس جنسی هنگام وجود زگیل قابل مشاهده: تا زمان بررسی و راهنمایی پزشک از تماس جنسی خودداری کنید تا احتمال انتقال کاهش یابد.
- گفت‌وگو با شریک جنسی: اطلاع دادن به شریک جنسی می‌تواند به تصمیم‌گیری مشترک درباره معاینه، واکسیناسیون و کاهش خطر کمک کند. معمولاً آزمایش اچ‌پی‌وی برای تشخیص زگیل در شریک جنسی توصیه نمی‌شود، اما معاینه در صورت وجود ضایعه مفید است.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر برجستگی، زخم یا تغییر تازه‌ای در ناحیه تناسلی یا مقعد مشاهده کرده‌اید، برای بررسی به متخصص زنان یا پزشک مراجعه کنید؛ به‌ویژه اگر ضایعه بزرگ‌تر می‌شود، خونریزی دارد، دردناک است، ظاهر غیرمعمولی دارد یا پس از درمان دوباره پیدا شده است. در صورت بارداری یا ضعف سیستم ایمنی نیز بهتر است ارزیابی را به تعویق نیندازید.
اگر خونریزی شدید، درد شدید یا مشکل در دفع ادرار دارید، سریع‌تر ارزیابی پزشکی دریافت کنید.
پرسش‌های متداول
آیا زگیل تناسلی ممکن است خودبه‌خود از بین برود؟
بله، برخی زگیل‌ها ممکن است بدون درمان برطرف شوند، در حالی که بعضی ثابت می‌مانند یا بزرگ‌تر و بیشتر می‌شوند. بهتر است برای تأیید تشخیص و تصمیم درباره پیگیری یا درمان با پزشک مشورت کنید.
آیا نداشتن زگیل به معنی نداشتن اچ‌پی‌وی است؟
خیر. بسیاری از افراد مبتلا به اچ‌پی‌وی علامت یا زگیل قابل مشاهده ندارند. برنامه غربالگری دهانه رحم را حتی در صورت نداشتن علامت دنبال کنید.
آیا پس از درمان احتمال بازگشت زگیل وجود دارد؟
بله، زگیل ممکن است پس از درمان دوباره ظاهر شود. در صورت مشاهده ضایعه جدید یا بازگشت ضایعه قبلی، برای بررسی مجدد مراجعه کنید و از درمان خودسرانه بپرهیزید.
آیا واکسن اچ‌پی‌وی برای کسی که زگیل داشته مفید است؟
واکسن زگیل موجود را درمان نمی‌کند، اما ممکن است در برابر برخی انواع ویروس که فرد هنوز با آن‌ها مواجه نشده محافظت ایجاد کند. مناسب بودن واکسن به سن و شرایط فرد بستگی دارد و باید با پزشک مطرح شود.
