فیبروم لگن معمولاً به فیبروم رحم اشاره دارد؛ توده‌ای اغلب خوش‌خیم که ممکن است بدون علامت باشد یا باعث خونریزی و فشار لگنی شود.
اگر در گزارش سونوگرافی یا هنگام معاینه نام فیبروم لگن را شنیده‌اید، ممکن است درباره ماهیت این توده و نیاز به درمان نگران باشید. اصطلاح «فیبروم لگن» اغلب برای اشاره به فیبروم رحم به کار می‌رود؛ توده‌ای که از بافت عضلانی و بافت همبند رحم ایجاد می‌شود و معمولاً خوش‌خیم است. با این حال، هر توده‌ای در لگن فیبروم نیست و محل دقیق و ماهیت آن باید بررسی شود.
فیبروم‌ها ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند یا باعث خونریزی شدید قاعدگی، درد و احساس فشار در لگن شوند. اندازه، تعداد و محل فیبروم‌ها در بروز علائم و انتخاب روش مراقبت اهمیت دارند.
فیبروم لگن چیست و چه تفاوتی با فیبروم رحم دارد؟
فیبروم رحم که میوم نیز نامیده می‌شود، توده‌ای است که در دیواره رحم یا در ارتباط با آن رشد می‌کند. رحم در لگن قرار دارد؛ به همین دلیل گاهی فیبروم رحم را به‌طور غیررسمی فیبروم لگن می‌نامند. این اصطلاح به‌تنهایی محل دقیق توده را مشخص نمی‌کند.
توده‌های لگنی می‌توانند منشأ دیگری نیز داشته باشند؛ برای مثال ممکن است مربوط به تخمدان باشند. بنابراین تنها بر اساس احساس درد یا عبارت «توده لگنی» نمی‌توان وجود فیبروم را تأیید کرد. بررسی گزارش تصویربرداری و نظر پزشک برای تشخیص ضروری است.
انواع فیبروم رحم بر اساس محل
- داخل‌دیواره‌ای: در دیواره عضلانی رحم قرار دارد.
- زیرمخاطی: به سمت حفره داخلی رحم رشد می‌کند و ممکن است با خونریزی قاعدگی شدید یا مشکلات باروری همراه باشد.
- زیرسروزی: به سمت سطح بیرونی رحم رشد می‌کند و ممکن است به اندام‌های اطراف فشار وارد کند.
- پایه‌دار: با یک پایه به رحم متصل است و می‌تواند به سمت داخل یا خارج رحم قرار گیرد.
علائم فیبروم لگن چیست؟
بسیاری از افراد مبتلا به فیبروم علامتی ندارند و توده به‌طور اتفاقی در سونوگرافی مشخص می‌شود. در صورت وجود علائم، نوع و شدت آنها به محل و اندازه فیبروم و شرایط فرد بستگی دارد. نشانه‌های احتمالی عبارت‌اند از:
- خونریزی شدید یا طولانی قاعدگی و گاهی خونریزی بین دوره‌ها
- احساس پری، فشار یا درد در پایین شکم و لگن
- تکرر ادرار یا احساس فشار بر مثانه
- یبوست یا احساس فشار بر روده
- درد هنگام رابطه جنسی یا درد کمر در بعضی افراد
- بزرگ شدن یا برجستگی شکم در صورت وجود فیبروم‌های بزرگ
این علائم اختصاصی فیبروم نیستند و ممکن است علت‌های دیگری داشته باشند. خونریزی شدید یا طولانی همچنین می‌تواند به کم‌خونی منجر شود؛ خستگی، رنگ‌پریدگی یا تنگی نفس از نشانه‌های احتمالی آن هستند.
علت فیبروم چیست و چه عواملی با آن ارتباط دارند؟
علت دقیق ایجاد فیبروم مشخص نیست. به نظر می‌رسد عوامل ژنتیکی و هورمون‌هایی مانند استروژن و پروژسترون در رشد آن نقش داشته باشند. سابقه خانوادگی فیبروم نیز می‌تواند با احتمال بیشتر ابتلا همراه باشد.
فیبروم‌ها در سال‌های باروری دیده می‌شوند و ممکن است پس از یائسگی کوچک‌تر شوند، هرچند روند آنها در همه افراد یکسان نیست. وجود عوامل مرتبط به معنی ابتلای قطعی نیست و روش تضمین‌شده‌ای برای پیشگیری از ایجاد فیبروم وجود ندارد.
فیبروم لگن چگونه تشخیص داده می‌شود؟
پزشک درباره الگوی خونریزی، درد، سابقه بیماری و برنامه بارداری سؤال می‌کند و در صورت نیاز معاینه لگنی انجام می‌دهد. برای مشخص شدن محل و ویژگی‌های توده ممکن است بررسی‌های زیر درخواست شوند:
- سونوگرافی لگن: معمولاً نخستین روش تصویربرداری است و ممکن است از روی شکم یا از راه واژن انجام شود.
- آزمایش خون: در صورت خونریزی زیاد، ممکن است برای بررسی کم‌خونی درخواست شود.
- ام‌آر‌آی: در بعضی شرایط برای بررسی دقیق‌تر محل و تعداد توده‌ها یا برنامه‌ریزی درمان به کار می‌رود.
- بررسی حفره رحم: در برخی موارد، پزشک ممکن است هیستروسکوپی یا سونوگرافی همراه با تزریق مایع داخل رحم را پیشنهاد کند.
اگر خونریزی غیرطبیعی وجود داشته باشد، بسته به سن و شرایط فرد ممکن است بررسی‌های دیگری نیز برای یافتن علت خونریزی لازم شود. وجود فیبروم لزوماً به این معنا نیست که همه علائم ناشی از آن هستند.
آیا فیبروم لگن خطرناک یا سرطانی است؟
فیبروم رحم معمولاً خوش‌خیم است و بیشتر فیبروم‌ها سرطان نیستند. با این حال، هر توده لگنی نیاز به تشخیص درست دارد و در موارد نادر ممکن است توده‌ای با ظاهر مشابه، ماهیت دیگری داشته باشد. ارزیابی پزشک به‌ویژه در صورت خونریزی پس از یائسگی یا علائم جدید و نگران‌کننده اهمیت دارد.
مهم‌ترین مشکلات فیبروم برای برخی افراد، خونریزی و کم‌خونی، درد یا فشار بر اندام‌های اطراف و گاهی مشکلات مربوط به باروری یا بارداری است. شدت این مشکلات در افراد مختلف متفاوت است.
درمان فیبروم لگن چگونه است؟
همه فیبروم‌ها به درمان فوری نیاز ندارند. تصمیم درمانی به علائم، اندازه و محل فیبروم، سن، وضعیت یائسگی و تمایل به بارداری در آینده بستگی دارد. بهتر است مزایا و محدودیت‌های هر روش با متخصص زنان بررسی شود.
پیگیری بدون مداخله
اگر فیبروم علامت قابل توجهی ایجاد نکند، ممکن است پزشک پیگیری علائم و در صورت نیاز معاینه یا تصویربرداری دوره‌ای را پیشنهاد کند. فاصله پیگیری برای همه افراد یکسان نیست و با توجه به شرایط تعیین می‌شود.
دارو برای کنترل علائم
بسته به شرایط، داروها می‌توانند به کاهش خونریزی یا درد کمک کنند. بعضی درمان‌های هورمونی نیز ممکن است برای مدتی اندازه فیبروم را کاهش دهند. همه داروها فیبروم را از بین نمی‌برند و انتخاب آنها به شرایط پزشکی و برنامه بارداری فرد بستگی دارد.
روش‌های مداخله‌ای و جراحی
- میومکتومی: برداشتن فیبروم با حفظ رحم است. روش انجام آن به محل و ویژگی‌های فیبروم بستگی دارد؛ پس از آن نیز امکان ایجاد فیبروم‌های جدید وجود دارد.
- آمبولیزاسیون شریان رحمی: روشی برای کاهش خون‌رسانی به فیبروم‌هاست که ممکن است برای برخی افراد مناسب باشد. تأثیر آن بر بارداری آینده باید پیش از تصمیم‌گیری با پزشک بررسی شود.
- هیسترکتومی: برداشتن رحم است و در شرایط خاص و پس از بررسی گزینه‌ها مطرح می‌شود. پس از برداشتن رحم، بارداری امکان‌پذیر نیست.
در برخی مراکز روش‌های دیگری نیز برای افراد منتخب ارائه می‌شود. هیچ روشی برای همه مناسب نیست و اندازه فیبروم به‌تنهایی همیشه دلیل کافی برای انتخاب جراحی محسوب نمی‌شود.
تأثیر فیبروم بر باروری و بارداری
بسیاری از افراد دارای فیبروم می‌توانند باردار شوند و بارداری داشته باشند. با این حال، برخی فیبروم‌ها، به‌ویژه مواردی که حفره رحم را تغییر شکل می‌دهند، ممکن است بر باروری یا روند بارداری اثر بگذارند. اثر احتمالی به محل، اندازه و تعداد فیبروم‌ها و عوامل دیگر بستگی دارد.
اگر قصد بارداری دارید یا باردار هستید و فیبروم برای شما تشخیص داده شده است، نتیجه تصویربرداری و سابقه خود را با متخصص زنان در میان بگذارید. درمان یا برداشتن فیبروم پیش از بارداری برای همه افراد لازم نیست.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت خونریزی شدید یا طولانی قاعدگی، درد یا فشار مداوم لگنی، تکرر ادرار جدید، مشکل در دفع یا علائم احتمالی کم‌خونی، برای بررسی به پزشک مراجعه کنید. هرگونه خونریزی واژینال پس از یائسگی نیز باید بررسی شود.
مراجعه فوری: اگر خونریزی بسیار شدید دارید، به‌خصوص اگر همراه سرگیجه، ضعف شدید یا غش است، یا درد ناگهانی و شدید لگن دارید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
پرسش‌های متداول درباره فیبروم لگن
آیا فیبروم لگن همیشه باید جراحی شود؟
خیر. بسیاری از فیبروم‌های بدون علامت تنها به پیگیری نیاز دارند. جراحی یا سایر مداخلات زمانی مطرح می‌شوند که با توجه به علائم و شرایط فرد، مزایای آنها بیشتر باشد.
آیا فیبروم و کیست تخمدان یکی هستند؟
خیر. فیبروم معمولاً از بافت رحم منشأ می‌گیرد، اما کیست تخمدان در تخمدان یا روی آن ایجاد می‌شود. برای تشخیص محل و ماهیت توده، بررسی پزشک و تصویربرداری اهمیت دارد.
آیا فیبروم بعد از یائسگی از بین می‌رود؟
فیبروم‌ها ممکن است پس از یائسگی کوچک‌تر شوند، اما لزوماً به‌طور کامل از بین نمی‌روند. خونریزی پس از یائسگی یا علائم جدید را نباید بدون بررسی به فیبروم نسبت داد.
آیا فیبروم پس از درمان دوباره ایجاد می‌شود؟
پس از بعضی درمان‌ها، از جمله برداشتن فیبروم با حفظ رحم، امکان رشد فیبروم‌های جدید یا بازگشت علائم وجود دارد. احتمال و نحوه پیگیری به روش درمان و شرایط فرد بستگی دارد.
یادداشت: این مطلب صرفاً آموزشی است و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشکی نیست. برای بررسی علائم و انتخاب روش مناسب مراقبت، به پزشک مراجعه کنید.
