میزان و مدت خونریزی قاعدگی در افراد مختلف یکسان نیست. حتی در یک فرد نیز ممکن است مقدار خون پریود در بعضی ماهها کمتر یا بیشتر شود. بنابراین، یک دوره قاعدگی سبک همیشه نشانه بیماری نیست.
بااینحال، اگر خونریزی قاعدگی نسبت به الگوی همیشگی شما بهطور محسوسی کمتر شده، مدت آن کوتاهتر شده یا این تغییر در چند چرخه تکرار میشود، بهتر است علت آن بررسی شود.
کم شدن خون قاعدگی به چه معناست؟
منظور از کم شدن خون قاعدگی این است که مقدار خونریزی، تعداد روزهای پریود یا هر دو نسبت به الگوی معمول فرد کاهش پیدا کنند. برای مثال، ممکن است قاعدگی بهجای چند روز تنها یک یا دو روز ادامه داشته باشد یا فقط به شکل خونریزی بسیار کم مشاهده شود.
مهمترین معیار، مقایسه با وضعیت طبیعی بدن خود فرد است. ممکن است یک قاعدگی سبک برای فردی طبیعی باشد، اما برای فرد دیگری یک تغییر جدید و قابلبررسی محسوب شود.
شایعترین علتهای کم شدن خون قاعدگی
تغییر مقدار خونریزی میتواند تحت تأثیر بارداری، داروها، وضعیت هورمونی، سبک زندگی، سن و بعضی بیماریها قرار بگیرد.
- بارداری یا خونریزی در اوایل بارداری
- مصرف روشهای جلوگیری از بارداری هورمونی
- استرس و اضطراب شدید
- کاهش یا افزایش قابلتوجه وزن
- ورزش شدید و فعالیت بدنی بیش از حد
- شیردهی و تغییرات هورمونی پس از زایمان
- نزدیک شدن به دوران یائسگی
- سندرم تخمدان پلیکیستیک
- اختلالات تیروئید
- افزایش هورمون پرولاکتین
- بعضی کیستهای تخمدان
بارداری
اگر احتمال بارداری وجود دارد، خونریزی بسیار کم را نباید بدون بررسی، قاعدگی در نظر گرفت. بعضی افراد در هفتههای ابتدایی بارداری لکهبینی یا خونریزی سبک دارند و ممکن است آن را با پریود اشتباه بگیرند.
در صورت تأخیر پریود، رابطه جنسی بدون محافظت، تهوع، حساس شدن سینهها یا سایر علائم احتمالی بارداری، انجام آزمایش بارداری توصیه میشود.
اگر نتیجه آزمایش مثبت است و خونریزی با درد یکطرفه شکم، درد شانه، سرگیجه، ضعف یا احساس غش همراه شده است، باید سریعاً به مرکز درمانی مراجعه کنید؛ زیرا این علائم ممکن است با بارداری خارج رحم مرتبط باشند.
روشهای جلوگیری از بارداری هورمونی
قرصهای جلوگیری، آمپولهای هورمونی، ایمپلنت و آییودی هورمونی میتوانند الگوی قاعدگی را تغییر دهند. در برخی افراد، پریود کوتاهتر و سبکتر میشود و در بعضی دیگر ممکن است بهطور کامل متوقف شود.
این تغییر معمولاً به دلیل اثر هورمونها بر پوشش داخلی رحم ایجاد میشود و در بسیاری از موارد خطرناک نیست. بااینحال، در صورت شروع ناگهانی خونریزی غیرعادی، درد لگن یا احتمال بارداری باید با پزشک مشورت شود.
استرس و اضطراب
استرس شدید میتواند بر هورمونهای تنظیمکننده تخمکگذاری و قاعدگی تأثیر بگذارد. در نتیجه ممکن است پریود دیرتر آغاز شود، خونریزی کمتر شود یا یک دوره قاعدگی بهطور کامل اتفاق نیفتد.
مشکلات خانوادگی، فشار کاری، اضطراب طولانیمدت، کمبود خواب و رویدادهای پراسترس ممکن است در تغییر چرخه نقش داشته باشند.
کاهش وزن و کمبود دریافت مواد غذایی
کاهش سریع وزن، رژیمهای غذایی بسیار محدود، کمبود کالری یا پایین بودن بیش از حد وزن بدن میتوانند تولید هورمونهای جنسی را مختل کنند. این وضعیت ممکن است باعث کاهش خونریزی، نامنظم شدن پریود یا قطع آن شود.
افرادی که همراه با کاهش خون پریود دچار کاهش وزن شدید، ضعف، ریزش مو، احساس سرما یا محدودیت غذایی هستند، بهتر است توسط پزشک بررسی شوند.
ورزش شدید
ورزش برای سلامت عمومی مفید است، اما تمرینهای بسیار سنگین، بهویژه در کنار دریافت ناکافی انرژی، میتوانند تخمکگذاری و قاعدگی را مختل کنند.
ورزشکاران حرفهای یا افرادی که بهطور ناگهانی برنامه تمرینی بسیار شدیدی را شروع میکنند ممکن است پریودهای سبک، نامنظم یا قطع قاعدگی را تجربه کنند.
شیردهی و دوران پس از زایمان
در دوران شیردهی، افزایش هورمون پرولاکتین میتواند تخمکگذاری را کاهش دهد. به همین علت ممکن است قاعدگی برای مدتی متوقف شود یا پس از بازگشت، سبکتر و نامنظمتر از قبل باشد.
با کاهش دفعات شیردهی، چرخهها معمولاً بهتدریج منظمتر میشوند؛ اما زمان بازگشت قاعدگی در افراد مختلف متفاوت است.
امکان تخمکگذاری پیش از اولین قاعدگی پس از زایمان وجود دارد؛ بنابراین نداشتن پریود یا کم بودن آن به معنای پیشگیری قطعی از بارداری نیست.
نزدیک شدن به یائسگی
در سالهای منتهی به یائسگی، مقدار استروژن و پروژسترون بهطور نامنظم تغییر میکند. در نتیجه ممکن است فاصله بین پریودها بیشتر یا کمتر شود و خونریزی سبکتر یا سنگینتر از قبل باشد.
علائم همراه دوران پیشیائسگی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- گرگرفتگی و تعریق شبانه
- تغییر در نظم قاعدگی
- اختلال خواب
- تغییرات خلقی
- خشکی واژن
هر خونریزی واژینال پس از یائسگی، یعنی پس از دوازده ماه قطع کامل قاعدگی، باید توسط پزشک بررسی شود.
تنبلی تخمدان
سندرم تخمدان پلیکیستیک یا تنبلی تخمدان میتواند تخمکگذاری را نامنظم کند. افراد مبتلا ممکن است فاصلههای طولانی میان پریودها، خونریزی نامنظم یا دورههای بسیار سبک داشته باشند.
علائم احتمالی همراه عبارتاند از:
- قاعدگیهای نامنظم یا با فاصله زیاد
- افزایش موهای زائد صورت و بدن
- جوش و چرب شدن پوست
- افزایش وزن یا دشواری در کاهش وزن
- ریزش یا نازک شدن موهای سر
- مشکل در باردار شدن
اختلالات تیروئید
هورمونهای تیروئید در تنظیم چرخه قاعدگی نقش دارند. پرکاری یا کمکاری تیروئید میتواند باعث سبک، سنگین یا نامنظم شدن پریود شود.
اگر کم شدن خون قاعدگی همراه با کاهش یا افزایش وزن، تپش قلب، لرزش، خستگی، تغییر تحمل گرما و سرما یا تغییرات پوستی است، ممکن است بررسی عملکرد تیروئید لازم باشد.
افزایش هورمون پرولاکتین
پرولاکتین هورمونی است که در تولید شیر نقش دارد. بالا رفتن غیرعادی آن در فردی که باردار یا شیرده نیست، میتواند تخمکگذاری را مختل و قاعدگی را سبک، نامنظم یا متوقف کند.
خروج شیر از سینه بدون بارداری یا شیردهی، سردرد، تغییر دید و اختلال قاعدگی از علائمی هستند که باید به پزشک اطلاع داده شوند.
تفاوت پریود سبک و لکهبینی
پریود سبک معمولاً در زمان مورد انتظار قاعدگی اتفاق میافتد، اما مقدار خون آن کمتر از حالت معمول است. لکهبینی ممکن است در هر زمان از چرخه رخ دهد و معمولاً تنها به شکل چند لکه روی لباس زیر یا دستمال مشاهده میشود.
خونریزی بین دو قاعدگی، خونریزی پس از رابطه جنسی یا لکهبینی مکرر باید بررسی شود؛ زیرا ممکن است علت متفاوتی با کم شدن خون پریود داشته باشد.
آیا کم شدن خون پریود خطرناک است؟
یک دوره پریود سبک، بدون درد یا علامت دیگر، معمولاً جای نگرانی فوری ندارد. در برخی افراد نیز قاعدگی از ابتدا سبک است و این وضعیت الگوی طبیعی بدن آنها محسوب میشود.
اگر تغییر جدید، مداوم یا همراه با علائم دیگر باشد، بررسی پزشکی میتواند به شناسایی علت کمک کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
- کم شدن خونریزی در چند چرخه متوالی
- قطع شدن قاعدگی بدون بارداری یا شیردهی
- نامنظم شدن جدید چرخه قاعدگی
- خونریزی یا لکهبینی بین دو پریود
- خونریزی پس از رابطه جنسی
- درد مداوم شکم یا لگن
- ترشح غیرعادی یا بدبوی واژن
- افزایش موهای زائد، جوش یا ریزش مو
- کاهش یا افزایش قابلتوجه وزن
- مشکل در باردار شدن
- هرگونه خونریزی پس از یائسگی
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
اگر احتمال بارداری وجود دارد و خونریزی با هر یک از علائم زیر همراه شده است، باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود:
- درد شدید یا یکطرفه زیر شکم
- درد در ناحیه شانه
- سرگیجه شدید، ضعف یا بیهوشی
- خونریزی شدید یا افزایشیابنده
- تب، لرز یا احساس ناخوشی شدید
علت کم شدن خون قاعدگی چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک درباره زمان شروع تغییرات، نظم چرخه، روش جلوگیری از بارداری، تغییرات وزن، میزان فعالیت بدنی، استرس، داروهای مصرفی و احتمال بارداری سؤال میکند.
بر اساس شرایط فرد، بررسیهای زیر ممکن است انجام شوند:
- آزمایش بارداری
- معاینه شکم و لگن
- آزمایش عملکرد تیروئید
- آزمایش پرولاکتین و سایر هورمونها
- سونوگرافی رحم و تخمدانها
- بررسی تخمکگذاری در صورت نیاز
درمان کم شدن خون قاعدگی
درمان به علت کاهش خونریزی بستگی دارد. اگر پریود سبک بخشی از الگوی طبیعی فرد یا اثر قابلانتظار روش جلوگیری هورمونی باشد، ممکن است نیازی به درمان وجود نداشته باشد.
روشهای درمانی احتمالی عبارتاند از:
- اصلاح برنامه غذایی و رسیدن به وزن مناسب
- متعادل کردن شدت فعالیت بدنی
- مدیریت استرس و بهبود خواب
- درمان اختلالات تیروئید
- درمان افزایش پرولاکتین
- کنترل تنبلی تخمدان
- تغییر روش جلوگیری از بارداری با نظر پزشک
داروهای هورمونی، مکملها یا داروهای گیاهی را برای افزایش خون پریود بدون تشخیص علت و تجویز پزشک مصرف نکنید.
آیا کم شدن خون پریود بر باروری اثر دارد؟
سبک بودن قاعدگی بهتنهایی به معنای ناباروری نیست. بسیاری از افرادی که قاعدگی سبک دارند، تخمکگذاری طبیعی و قدرت باروری مناسبی دارند.
بااینحال، اگر کاهش خونریزی ناشی از اختلال تخمکگذاری، تنبلی تخمدان، بیماری تیروئید، افزایش پرولاکتین یا کمبود شدید وزن باشد، بیماری زمینهای ممکن است بر باروری تأثیر بگذارد.
در صورت تلاش برای بارداری و داشتن پریودهای بسیار نامنظم یا با فاصله زیاد، بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود.
ثبت تغییرات چرخه قاعدگی
ثبت اطلاعات قاعدگی میتواند به تشخیص علت تغییرات کمک کند. بهتر است موارد زیر را در تقویم یا نرمافزار مخصوص یادداشت کنید:
- تاریخ شروع و پایان هر پریود
- میزان تقریبی خونریزی
- وجود لکهبینی بین دورهها
- درد، ترشح یا سایر علائم همراه
- تغییرات وزن، ورزش، استرس و داروها
جمعبندی
علت کم شدن خون قاعدگی میتواند یک تغییر طبیعی یا نتیجه مصرف روشهای جلوگیری هورمونی باشد. بارداری، استرس، تغییر وزن، ورزش شدید، شیردهی، نزدیک شدن به یائسگی، تنبلی تخمدان و اختلالات تیروئید نیز از علتهای احتمالی هستند.
اگر تغییر در چند چرخه ادامه پیدا کرد، با علائم دیگری همراه بود یا احتمال بارداری وجود داشت، بهتر است برای تشخیص علت به متخصص زنان مراجعه کنید.
توجه: این مقاله برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه، آزمایش، تشخیص یا درمان توسط پزشک نیست.
