فیبروم رحم یکی از مشکلات شایع زنان است که ممکن است باعث خونریزی شدید قاعدگی، درد و احساس فشار در لگن شود. در این مقاله با علائم، روشهای تشخیص و درمان فیبروم آشنا میشوید.
فیبروم رحم که با نام میوم یا لیومیوم نیز شناخته میشود، تودهای غیرسرطانی است که از بافت عضلانی رحم به وجود میآید. بعضی افراد تنها یک فیبروم و برخی دیگر چند فیبروم با اندازههای متفاوت دارند.
بسیاری از فیبرومها علامتی ایجاد نمیکنند و ممکن است هنگام معاینه دورهای یا سونوگرافی بهصورت اتفاقی تشخیص داده شوند. شدت علائم به تعداد، اندازه و محل قرارگیری فیبرومها بستگی دارد.
انواع فیبروم رحم
فیبرومها با توجه به محل رشدشان در رحم به انواع مختلفی تقسیم میشوند.
- فیبروم داخل دیوارهای: درون دیواره عضلانی رحم رشد میکند.
- فیبروم زیرمخاطی: به سمت فضای داخلی رحم رشد میکند و ممکن است باعث خونریزی شدید شود.
- فیبروم زیرسروزی: در سطح بیرونی رحم رشد میکند و ممکن است به اندامهای اطراف فشار وارد کند.
- فیبروم پایهدار: بهوسیله یک پایه باریک به سطح داخلی یا خارجی رحم متصل است.
علائم فیبروم رحم چیست؟
بعضی افراد هیچ علامتی ندارند؛ اما فیبرومهای علامتدار ممکن است مشکلات زیر را ایجاد کنند:
- خونریزی شدید یا طولانی شدن قاعدگی
- درد و گرفتگی شدید هنگام قاعدگی
- لکهبینی یا خونریزی بین دورههای قاعدگی
- احساس فشار، سنگینی یا درد در ناحیه لگن
- بزرگ شدن یا برجسته شدن شکم
- تکرر ادرار به دلیل فشار بر مثانه
- یبوست به دلیل فشار بر روده
- درد کمر یا پاها
- درد هنگام رابطه جنسی
- کمخونی ناشی از خونریزی شدید
علت ایجاد فیبروم رحم
علت دقیق ایجاد فیبروم مشخص نیست؛ اما عوامل هورمونی و ژنتیکی میتوانند در رشد آن نقش داشته باشند. هورمونهای استروژن و پروژسترون ممکن است رشد فیبرومها را تحریک کنند.
داشتن سابقه خانوادگی فیبروم، شروع قاعدگی در سنین پایین، اضافهوزن و بعضی عوامل مرتبط با سبک زندگی ممکن است احتمال ایجاد فیبروم را افزایش دهند.
فیبروم رحم چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک ابتدا درباره علائم، شدت خونریزی، نظم چرخه قاعدگی و سابقه پزشکی سؤال میکند. معاینه لگن نیز میتواند بزرگ شدن یا تغییر شکل رحم را مشخص کند.
سونوگرافی
سونوگرافی شکمی یا واژینال یکی از روشهای اصلی بررسی فیبروم است. این آزمایش میتواند محل، تعداد و اندازه تقریبی فیبرومها را نشان دهد.
آزمایش خون
در افرادی که خونریزی شدید دارند، ممکن است آزمایش خون برای بررسی کمخونی و میزان آهن بدن درخواست شود.
تصویربرداری MRI
در برخی موارد، بهویژه برای بررسی دقیق فیبرومهای بزرگ یا برنامهریزی درمان، پزشک ممکن است تصویربرداری MRI را توصیه کند.
هیستروسکوپی
در این روش، پزشک با استفاده از یک وسیله باریک داخل رحم را مشاهده میکند. هیستروسکوپی بیشتر برای بررسی فیبرومهایی که به سمت فضای داخلی رحم رشد کردهاند کاربرد دارد.
آیا فیبروم باعث ناباروری میشود؟
بیشتر افراد مبتلا به فیبروم میتوانند باردار شوند. با این حال، بعضی فیبرومها، بهویژه آنهایی که شکل فضای داخلی رحم را تغییر میدهند، ممکن است بر لانهگزینی جنین یا روند بارداری تأثیر بگذارند.
تأثیر فیبروم بر باروری باید بر اساس محل، اندازه، تعداد فیبرومها و سایر عوامل مؤثر بر باروری بررسی شود.
روشهای درمان فیبروم رحم
همه فیبرومها نیاز به درمان ندارند. اگر فیبروم کوچک باشد و علامتی ایجاد نکند، ممکن است پزشک تنها معاینه و تصویربرداری دورهای را پیشنهاد کند.
انتخاب درمان به شدت علائم، اندازه و محل فیبروم، سن فرد، وضعیت عمومی سلامت و تصمیم او برای بارداری در آینده بستگی دارد.
درمان دارویی
داروها ممکن است برای کاهش خونریزی، کنترل درد یا بهبود کمخونی تجویز شوند. برخی درمانهای هورمونی نیز میتوانند به کنترل موقت علائم کمک کنند.
نوع دارو باید توسط پزشک و با توجه به شرایط فرد انتخاب شود. از مصرف خودسرانه داروهای هورمونی خودداری کنید.
میومکتومی
در جراحی میومکتومی، فیبرومها برداشته میشوند اما رحم حفظ میشود. این روش ممکن است برای افرادی که قصد بارداری دارند مناسب باشد. احتمال رشد مجدد فیبرومها پس از جراحی وجود دارد.
آمبولیزاسیون شریان رحم
در این روش، جریان خونرسانی به فیبروم کاهش داده میشود تا اندازه آن کوچکتر شود. مناسب بودن این روش باید با توجه به شرایط بیمار و برنامه بارداری او بررسی شود.
هیسترکتومی
هیسترکتومی به معنای برداشتن رحم است و درمان قطعی فیبروم محسوب میشود. این روش معمولاً برای افرادی در نظر گرفته میشود که علائم شدید دارند، درمانهای دیگر برای آنها مناسب نبوده و قصد بارداری در آینده ندارند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر بهتر است به متخصص زنان مراجعه کنید:
- خونریزی شدید یا طولانی در دوران قاعدگی
- لکهبینی یا خونریزی بین دورههای قاعدگی
- درد یا احساس فشار مداوم در ناحیه لگن
- بزرگ شدن غیرعادی شکم
- تکرر ادرار یا یبوست مداوم
- احساس ضعف، خستگی، سرگیجه یا رنگپریدگی
- مشکل در باردار شدن
اگر خونریزی بسیار شدید، درد ناگهانی و شدید لگن، ضعف شدید یا بیهوشی دارید، باید فوراً به مرکز درمانی مراجعه کنید.
جمعبندی
فیبروم رحم معمولاً یک توده غیرسرطانی است و بسیاری از افراد مبتلا به آن علامتی ندارند. در صورت ایجاد خونریزی شدید، درد لگن یا فشار بر اندامهای اطراف، روشهای مختلف دارویی و جراحی برای کنترل بیماری وجود دارد.
تشخیص و انتخاب روش درمان باید توسط متخصص زنان و بر اساس شرایط اختصاصی هر فرد انجام شود.
توجه: مطالب این مقاله جنبه آموزشی دارند و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان توسط پزشک نیستند.
