هیستروسکوپی روشی برای مشاهده مستقیم داخل رحم است که به تشخیص و درمان مشکلاتی مانند خونریزی غیرطبیعی، پولیپ، فیبروم و چسبندگی رحم کمک میکند. در این مقاله با کاربردها، نحوه انجام، آمادگی و مراقبتهای بعد از آن آشنا میشوید.
هیستروسکوپی رحم روشی است که به پزشک اجازه میدهد حفره داخلی رحم و پوشش آن را بهصورت مستقیم مشاهده کند. در این روش وسیلهای باریک و مجهز به نور و دوربین، به نام هیستروسکوپ، از طریق واژن و دهانه رحم وارد رحم میشود.
هیستروسکوپی ممکن است تنها برای تشخیص یک مشکل انجام شود یا پزشک در همان زمان، بعضی ضایعات داخل رحم را نیز درمان کند.
انواع هیستروسکوپی رحم
هیستروسکوپی تشخیصی
در هیستروسکوپی تشخیصی، پزشک شکل حفره رحم و وضعیت پوشش داخلی آن را بررسی میکند. این روش میتواند به تشخیص علت خونریزی غیرطبیعی، ناباروری، سقط مکرر یا یافتههای غیرعادی سونوگرافی کمک کند.
هیستروسکوپی درمانی
در هیستروسکوپی درمانی، ابزارهای ظریف جراحی از طریق هیستروسکوپ وارد رحم میشوند تا مشکل شناساییشده درمان شود.
اقدامات درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- برداشتن پولیپ رحم
- برداشتن بعضی فیبرومهای داخل حفره رحم
- باز کردن چسبندگیهای داخل رحم
- برداشتن سپتوم یا تیغه رحمی در موارد مناسب
- خارج کردن بعضی اجسام یا وسایل باقیمانده داخل رحم
- نمونهبرداری هدفمند از پوشش داخلی رحم
هیستروسکوپی برای چه افرادی انجام میشود؟
متخصص زنان ممکن است در شرایط زیر انجام هیستروسکوپی را پیشنهاد کند:
- خونریزی شدید، طولانی یا نامنظم قاعدگی
- لکهبینی یا خونریزی بین دورههای قاعدگی
- خونریزی پس از یائسگی
- مشاهده پولیپ یا فیبروم در سونوگرافی
- بررسی علت بعضی موارد ناباروری
- بررسی سقطهای مکرر
- احتمال وجود چسبندگی داخل رحم
- بررسی ناهنجاریهای مادرزادی حفره رحم
- نیاز به نمونهبرداری از ناحیهای مشخص در رحم
- بررسی یا خارج کردن آییودی جابهجا شده
هیستروسکوپی چگونه انجام میشود؟
فرد روی تخت معاینه قرار میگیرد و پزشک هیستروسکوپ را بهآرامی از راه واژن و دهانه رحم وارد حفره رحم میکند. برای باز شدن فضای داخل رحم و مشاهده بهتر، معمولاً از مایع مخصوص استفاده میشود.
تصویر داخل رحم روی نمایشگر دیده میشود و پزشک میتواند پوشش داخلی رحم، محل ورود لولههای رحمی و ضایعات احتمالی را بررسی کند.
اگر هیستروسکوپی درمانی باشد، ابزارهای باریک از مسیر دستگاه وارد میشوند و اقداماتی مانند برداشتن پولیپ یا فیبروم انجام میشود.
هیستروسکوپی چقدر طول میکشد؟
مدت انجام هیستروسکوپی به تشخیصی یا درمانی بودن آن بستگی دارد. هیستروسکوپی تشخیصی معمولاً کوتاهتر است؛ اما در صورت انجام جراحی، نمونهبرداری یا برداشتن ضایعات ممکن است زمان بیشتری نیاز باشد.
آیا هیستروسکوپی به بیهوشی نیاز دارد؟
نوع بیحسی یا بیهوشی به هدف عمل، وضعیت بیمار، اندازه ابزار و میزان مداخله موردنیاز بستگی دارد. برخی هیستروسکوپیهای تشخیصی بدون بیهوشی عمومی یا با مسکن انجام میشوند.
در موارد دیگر ممکن است از بیحسی موضعی، آرامبخش، بیحسی منطقهای یا بیهوشی عمومی استفاده شود. پزشک پیش از عمل مناسبترین روش را توضیح میدهد.
آمادگی قبل از هیستروسکوپی
پیش از انجام هیستروسکوپی، پزشک باید از احتمال بارداری، داروهای مصرفی، حساسیت دارویی و بیماریهای زمینهای مطلع شود.
- فهرست داروها و مکملهای مصرفی را به پزشک اطلاع دهید.
- در صورت احتمال بارداری، حتماً پزشک را مطلع کنید.
- درباره مصرف داروهای رقیقکننده خون سؤال کنید.
- آزمایشها و سونوگرافیهای قبلی را همراه داشته باشید.
- دستورهای مربوط به ناشتا بودن را دقیق رعایت کنید.
- در صورت بیهوشی یا آرامبخشی، برای بازگشت به منزل همراه داشته باشید.
زمان مناسب انجام هیستروسکوپی بر اساس علت انجام آن و وضعیت چرخه قاعدگی توسط پزشک تعیین میشود.
آیا هیستروسکوپی درد دارد؟
میزان درد در افراد متفاوت است. بعضی افراد تنها احساس فشار یا گرفتگی شبیه درد قاعدگی دارند؛ اما برای برخی دیگر ممکن است درد بیشتری ایجاد شود.
در صورت درد شدید هنگام هیستروسکوپی سرپایی، باید موضوع را فوراً به پزشک یا کادر درمان اطلاع دهید. روش کنترل درد باید پیش از انجام عمل با بیمار بررسی شود.
مراقبتهای بعد از هیستروسکوپی
پس از هیستروسکوپی ممکن است برای مدت کوتاهی گرفتگی زیر شکم یا لکهبینی خفیف ایجاد شود. مدت نقاهت به نوع هیستروسکوپی و اقدامات انجامشده بستگی دارد.
- داروهای تجویزشده را مطابق دستور پزشک مصرف کنید.
- تا زمانی که پزشک توصیه کرده از رابطه جنسی خودداری کنید.
- از تامپون و دوش واژینال بدون اجازه پزشک استفاده نکنید.
- در صورت دریافت آرامبخش یا بیهوشی، رانندگی نکنید.
- فعالیتهای روزمره را بر اساس توصیه پزشک بهتدریج شروع کنید.
- زمان دریافت نتیجه نمونهبرداری را پیگیری کنید.
عوارض احتمالی هیستروسکوپی
هیستروسکوپی معمولاً روشی کمتهاجمی است؛ با این حال، مانند هر اقدام پزشکی ممکن است با عوارض همراه باشد.
- درد و گرفتگی شکم
- خونریزی یا لکهبینی
- عفونت رحم یا لگن
- واکنش به داروهای بیحسی یا بیهوشی
- آسیب به دهانه رحم
- سوراخ شدن دیواره رحم در موارد نادر
- مشکلات مرتبط با مایع مورد استفاده داخل رحم
چه علائمی بعد از هیستروسکوپی خطرناک هستند؟
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
- خونریزی شدید یا افزایشیابنده
- درد شدید یا مداوم شکم و لگن
- تب یا لرز
- ترشحات واژینال بدبو
- سرگیجه شدید، ضعف یا بیهوشی
- تهوع و استفراغ مداوم
- تنگی نفس یا احساس ناخوشی شدید
هیستروسکوپی و بارداری
هیستروسکوپی در دوران بارداری انجام نمیشود، مگر در شرایط بسیار خاص و با تشخیص پزشک. پیش از عمل باید احتمال بارداری بررسی شود.
در برخی افراد، درمان پولیپ، فیبروم زیرمخاطی، چسبندگی یا تیغه داخل رحم میتواند بخشی از برنامه بررسی و درمان مشکلات باروری باشد؛ اما نتیجه درمان به عوامل مختلفی بستگی دارد.
تفاوت هیستروسکوپی و لاپاراسکوپی چیست؟
در هیستروسکوپی، پزشک از راه واژن و دهانه رحم، داخل حفره رحم را مشاهده میکند و معمولاً برشی روی شکم ایجاد نمیشود.
در لاپاراسکوپی، ابزار جراحی از طریق برشهای کوچک شکم وارد میشود و امکان مشاهده سطح خارجی رحم، تخمدانها، لولههای رحمی و فضای لگن را فراهم میکند.
جمعبندی
هیستروسکوپی رحم روشی برای مشاهده مستقیم و در برخی موارد درمان مشکلات داخل حفره رحم است. این روش میتواند در تشخیص علت خونریزی غیرطبیعی، پولیپ، بعضی فیبرومها، چسبندگی و ناهنجاریهای رحم مفید باشد.
نوع هیستروسکوپی، روش کنترل درد، آمادگی قبل از عمل و مراقبتهای پس از آن باید با توجه به شرایط اختصاصی هر فرد توسط متخصص زنان تعیین شود.
توجه: مطالب این مقاله فقط جنبه آموزشی دارند و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان توسط پزشک نیستند.
