اندومتریوز یکی از بیماریهای شایع زنان است که میتواند باعث درد لگن، قاعدگی دردناک و مشکلات باروری شود. در این مقاله با علائم، روشهای تشخیص و درمان آن آشنا میشوید.
اندومتریوز بیماریای است که در آن بافتی شبیه به پوشش داخلی رحم، در خارج از رحم رشد میکند. این بافت ممکن است در اطراف تخمدانها، لولههای رحمی، لگن و سایر قسمتهای نزدیک رحم دیده شود.
بافتهای ایجادشده ممکن است تحت تأثیر تغییرات هورمونی چرخه قاعدگی قرار بگیرند و باعث التهاب، درد، ایجاد بافت اسکار و چسبندگی شوند.
علائم اندومتریوز چیست؟
شدت علائم اندومتریوز در افراد مختلف متفاوت است. بعضی زنان درد شدید دارند، در حالی که برخی افراد با وجود درگیری گسترده بیماری، علائم کمی را تجربه میکنند.
- درد شدید هنگام قاعدگی
- درد مزمن در ناحیه لگن
- درد هنگام یا پس از رابطه جنسی
- درد هنگام دفع ادرار یا مدفوع در دوران قاعدگی
- خونریزی شدید یا طولانی شدن قاعدگی
- لکهبینی بین دورههای قاعدگی
- نفخ، یبوست، اسهال یا حالت تهوع
- خستگی مداوم
- مشکل در باردار شدن
علت ایجاد اندومتریوز
علت دقیق اندومتریوز هنوز بهطور کامل مشخص نیست. عوامل ژنتیکی، اختلالات سیستم ایمنی، تغییرات هورمونی و حرکت بخشی از خون قاعدگی به سمت لگن ممکن است در ایجاد این بیماری نقش داشته باشند.
احتمال ابتلا در افرادی که سابقه خانوادگی اندومتریوز دارند ممکن است بیشتر باشد.
آیا اندومتریوز باعث ناباروری میشود؟
اندومتریوز ممکن است با ایجاد التهاب، چسبندگی یا آسیب به تخمدانها و لولههای رحمی، روند باروری را دشوار کند؛ اما ابتلا به اندومتریوز به معنای ناباروری قطعی نیست.
بسیاری از زنان مبتلا به اندومتریوز بهصورت طبیعی یا با کمک روشهای درمانی باردار میشوند. انتخاب روش درمان به شدت بیماری، سن فرد و برنامه او برای بارداری بستگی دارد.
اندومتریوز چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک برای تشخیص بیماری، سابقه علائم، زمان ایجاد درد و وضعیت چرخه قاعدگی را بررسی میکند. معاینه لگن و آزمایشهای تصویربرداری نیز ممکن است برای بررسی دقیقتر انجام شوند.
سونوگرافی
سونوگرافی میتواند بعضی کیستهای مرتبط با اندومتریوز، مانند اندومتریوما یا کیست شکلاتی تخمدان را نشان دهد؛ اما طبیعی بودن نتیجه سونوگرافی همیشه وجود بیماری را رد نمیکند.
تصویربرداری MRI
در برخی موارد، پزشک برای بررسی محل و وسعت ضایعات اندومتریوز تصویربرداری MRI را درخواست میکند.
لاپاراسکوپی
لاپاراسکوپی یک روش جراحی کمتهاجمی است که امکان مشاهده مستقیم داخل لگن را فراهم میکند. در بعضی شرایط، تشخیص قطعی و درمان ضایعات میتواند همزمان انجام شود.
روشهای درمان اندومتریوز
درمان اندومتریوز بر اساس شدت علائم، وسعت بیماری، سن، وضعیت باروری و تمایل فرد به بارداری انتخاب میشود.
داروهای کنترل درد
پزشک ممکن است برای کاهش دردهای قاعدگی یا درد لگن، داروهای مسکن مناسب تجویز کند. مصرف دارو باید مطابق نظر پزشک باشد.
درمانهای هورمونی
بعضی درمانهای هورمونی میتوانند فعالیت ضایعات اندومتریوز را کاهش دهند و به کنترل درد کمک کنند. این درمانها معمولاً بیماری را بهطور دائمی از بین نمیبرند و انتخاب آنها به شرایط فرد بستگی دارد.
جراحی
در صورت درد شدید، وجود کیستهای بزرگ، چسبندگی یا پاسخ ندادن به درمانهای دارویی، ممکن است جراحی پیشنهاد شود. در جراحی تلاش میشود ضایعات و چسبندگیها تا حد امکان برداشته شوند.
درمان ناباروری
در افرادی که برای بارداری مشکل دارند، پزشک ممکن است روشهایی مانند تحریک تخمکگذاری، تلقیح داخل رحمی یا لقاح آزمایشگاهی را با توجه به شرایط زوج پیشنهاد کند.
راههای کمک به کنترل علائم
- پیگیری منظم درمان و مراجعه دورهای به پزشک
- داشتن فعالیت بدنی متناسب با شرایط جسمی
- خواب کافی و مدیریت استرس
- استفاده از کمپرس گرم برای کاهش درد لگن
- ثبت زمان و شدت دردها در طول چرخه قاعدگی
- خودداری از مصرف خودسرانه داروهای هورمونی
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
درد قاعدگی بسیار شدید، درد مداوم لگن، خونریزی غیرعادی، درد هنگام رابطه جنسی یا مشکل در باردار شدن باید توسط متخصص زنان بررسی شود.
در صورت درد ناگهانی و شدید شکم، ضعف، سرگیجه، تب یا خونریزی شدید، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضروری است.
جمعبندی
اندومتریوز یک بیماری مزمن اما قابلکنترل است. تشخیص بهموقع و انتخاب درمان متناسب با شرایط فرد میتواند به کاهش درد، بهبود کیفیت زندگی و حفظ باروری کمک کند.
توجه: محتوای این مقاله فقط جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان توسط پزشک نیست.
