اچپیوی بیشتر از طریق تماس نزدیک پوست و مخاط ناحیه تناسلی منتقل میشود. با راههای انتقال، روشهای کاهش خطر و زمان مراجعه به پزشک آشنا شوید.
ویروس پاپیلومای انسانی یا اچپیوی، گروهی از ویروسهاست که میتواند پوست و مخاط را درگیر کند. این ویروس بیشتر از راه تماس نزدیک پوست یا مخاط آلوده، بهویژه هنگام تماس جنسی، منتقل میشود. فرد ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد و همچنان ویروس را به دیگری منتقل کند.
شناخت راههای انتقال اچپیوی به شما کمک میکند بدون نگرانی بیمورد، درباره واکسیناسیون، استفاده از وسایل محافظتی و غربالگری تصمیم آگاهانهتری بگیرید.
راههای اصلی انتقال اچپیوی چیست؟
تماس جنسی واژینال، مقعدی و دهانی
اچپیوی میتواند هنگام رابطه واژینال، مقعدی یا دهانی از طریق تماس با پوست یا مخاط آلوده منتقل شود. برای انتقال، وجود زگیل قابل مشاهده ضروری نیست. همچنین این ویروس میتواند میان افراد با هر جنسیت و در انواع روابط جنسی منتقل شود.
تماس نزدیک ناحیه تناسلی بدون دخول
دخول شرط انتقال اچپیوی نیست. تماس مستقیم پوست ناحیه تناسلی یا مقعدی دو نفر نیز میتواند باعث انتقال شود. به همین دلیل، حتی افرادی که رابطه همراه با دخول نداشتهاند، ممکن است در معرض ویروس قرار بگیرند.
استفاده مشترک از وسایل جنسی
استفاده مشترک از وسایل جنسی، بهویژه بدون تمیز کردن و استفاده از پوشش محافظ بین افراد، میتواند زمینه انتقال عفونت را فراهم کند. برای کاهش خطر، وسیله را مطابق دستور سازنده تمیز کنید و در صورت اشتراک، برای هر نفر از کاندوم جدید روی وسیله استفاده کنید.
آیا اچپیوی از راههای غیرجنسی منتقل میشود؟
انتقال از مادر به نوزاد
انتقال اچپیوی از مادر به نوزاد در دوران بارداری یا هنگام تولد ممکن است، اما نادر است. وجود عفونت اچپیوی بهتنهایی معمولاً به معنی نیاز به سزارین نیست. اگر باردار هستید و زگیل تناسلی یا نتیجه آزمایش مرتبط با اچپیوی دارید، موضوع را با پزشک یا مامای خود مطرح کنید تا شرایط شما بررسی شود.
حوله، استخر و توالت عمومی
تماس جنسی و تماس نزدیک پوستی راههای اصلی انتقال انواع تناسلی اچپیوی هستند. انتقال از طریق سطوح و وسایل مشترک مانند حوله از نظر تئوری مطرح شده است، اما نقش آن در انتقال انواع تناسلی روشن نیست و نباید آن را مسیر معمول انتقال دانست. استفاده از توالت عمومی یا استخر بهعنوان راه معمول انتقال اچپیوی تناسلی شناخته نمیشود.
بوسیدن و تماسهای روزمره
در انتقال اچپیوی دهانی، تماس جنسی دهانی اهمیت دارد. نقش بوسیدن در انتقال هنوز بهطور قطعی روشن نیست. دست دادن، در آغوش گرفتن، غذا خوردن کنار دیگران یا استفاده معمول از ظروف مشترک، راههای شناختهشده و معمول انتقال اچپیوی تناسلی نیستند.
آیا فرد بدون علامت هم میتواند اچپیوی را منتقل کند؟
بله. بسیاری از عفونتهای اچپیوی علامت قابل مشاهده ندارند و فرد ممکن است از وجود آن بیخبر باشد. بیشتر عفونتها با گذشت زمان توسط سیستم ایمنی کنترل میشوند، اما برخی عفونتهای پایدار، بسته به نوع ویروس، میتوانند باعث تغییرات سلولی و افزایش خطر بعضی سرطانها شوند.
انواعی که معمولاً باعث زگیل تناسلی میشوند، اغلب با انواع پرخطر مرتبط با سرطان تفاوت دارند. بااینحال، ظاهر پوست بهتنهایی برای تعیین وجود یا نوع ویروس کافی نیست.
چگونه خطر انتقال اچپیوی را کاهش دهیم؟
- واکسیناسیون: واکسن اچپیوی از ابتلا به انواع مهمی از ویروس که در واکسن پوشش داده شدهاند پیشگیری میکند، اما عفونت موجود را درمان نمیکند. درباره سن مناسب و تعداد نوبتها با پزشک مشورت کنید.
- استفاده از کاندوم یا محافظ دهانی: استفاده درست از این وسایل در هر تماس جنسی میتواند خطر انتقال را کاهش دهد، اما محافظت کامل ایجاد نمیکند؛ زیرا همه پوست در تماس را نمیپوشاند.
- توجه به ضایعات قابل مشاهده: اگر زگیل یا ضایعه تناسلی دارید، برای بررسی به پزشک مراجعه کنید. بهتر است تا زمان ارزیابی، از تماس جنسی با ناحیه درگیر خودداری کنید.
- تمیز کردن وسایل جنسی: از اشتراک بدون محافظ و بدون تمیز کردن وسیله بین افراد خودداری کنید.
- گفتوگو با شریک جنسی: صحبت محترمانه درباره سلامت جنسی و روشهای محافظت به تصمیمگیری مشترک کمک میکند.
واکسن و وسایل محافظتی جایگزین غربالگری دهانه رحم نیستند. حتی افراد واکسینهشده نیز باید طبق توصیه پزشک و برنامه غربالگری مناسب سن خود پیگیری شوند.
پس از تشخیص اچپیوی چه باید کرد؟
ابتدا نتیجه را با پزشک بررسی کنید. نوع آزمایش، سن، سابقه غربالگری و وضعیت سلامت در تعیین پیگیری مناسب اهمیت دارند. آزمایش اچپیوی و پاپاسمیر کاربردهای متفاوتی دارند: آزمایش اچپیوی وجود برخی انواع ویروس را بررسی میکند و پاپاسمیر برای شناسایی تغییرات سلولی دهانه رحم به کار میرود.
آزمایش خون معمولاً برای تشخیص عفونت تناسلی اچپیوی استفاده نمیشود و برای همه افراد نیز آزمایش غربالگری معمول و تأییدشدهای وجود ندارد. ممکن است پزشک برای زگیلها یا تغییرات سلولی درمان یا پیگیری پیشنهاد کند؛ این اقدامات لزوماً به معنی حذف فوری ویروس نیستند.
نتیجه مثبت نمیتواند زمان ابتلا یا فرد انتقالدهنده را مشخص کند. ویروس ممکن است مدتها بدون علامت باقی بماند؛ بنابراین نتیجه مثبت بهتنهایی نشانه خیانت یا ابتلای اخیر نیست.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
- اگر برجستگی، زگیل، زخم یا تغییر غیرمعمولی در ناحیه تناسلی، مقعد یا دهان مشاهده کردهاید.
- اگر نتیجه آزمایش اچپیوی یا پاپاسمیر شما غیرطبیعی بوده و درباره زمان پیگیری مطمئن نیستید.
- اگر باردار هستید و درباره زگیل تناسلی یا نتیجه آزمایش خود نگرانی دارید.
- اگر درباره واکسن، غربالگری یا کاهش خطر انتقال به شریک جنسی سؤال دارید.
پرسشهای متداول درباره انتقال اچپیوی
آیا اچپیوی بدون رابطه همراه با دخول منتقل میشود؟
بله. تماس مستقیم پوست یا مخاط ناحیه تناسلی و مقعدی، حتی بدون دخول، میتواند باعث انتقال شود.
آیا کاندوم جلوی انتقال را کاملاً میگیرد؟
خیر. کاندوم خطر را کاهش میدهد، اما قسمتهایی از پوست را بدون پوشش باقی میگذارد و محافظت کامل ایجاد نمیکند.
آیا نبود زگیل به معنی نبود اچپیوی است؟
خیر. عفونت ممکن است بدون زگیل یا هر علامت دیگری وجود داشته باشد و همچنان منتقل شود.
آیا پس از واکسن هنوز به غربالگری دهانه رحم نیاز است؟
بله. واکسن همه انواع مرتبط با سرطان را پوشش نمیدهد. زمان و نوع غربالگری را با توجه به سن و سابقه خود با پزشک بررسی کنید.
آیا ابتلا به اچپیوی همیشه به سرطان منجر میشود؟
خیر. بیشتر عفونتها به سرطان منجر نمیشوند. بااینحال، ماندگاری بعضی انواع پرخطر میتواند احتمال تغییرات سلولی و برخی سرطانها را افزایش دهد؛ به همین دلیل پیگیری و غربالگری مهم است.
یادداشت: این مطلب آموزشی است و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشکی نیست. برای بررسی شرایط و انتخاب پیگیری مناسب، با پزشک مشورت کنید.